Altın borcu nasıl hesaplanır?
Türkiye'de yakın çevreden para yerine altın borç almak çok yaygın. Düğünde takılan çeyrekler, acil bir ihtiyaç için ödünç alınan bilezik ya da "dolar olarak verdim, dolar olarak öde" denilen bir borç… Hepsinde aynı soru çıkıyor: Bugün ödersem kaç TL eder?
Hesabın mantığı basit. Borç aldığın gün o altının ya da dövizin TL karşılığı neyse, bugünkü karşılığıyla karşılaştırırsın:
Bugünkü değer = Miktar × Bugünkü fiyat
Fark = Bugünkü değer − Borç alınan gündeki değer
Fark artıdaysa fiyatlar yükselmiştir: borcu TL ile ödeyecek kişi o gün aldığından daha fazla TL öder, borç veren de alacağının değerini korumuş olur. Fark eksideyse tam tersi geçerlidir. Bu hesaplayıcı bu işlemi senin yerine, borç aldığın günün kayıtlı fiyatıyla otomatik yapar.
Örnek bir hesaplama
Rakamları sadece mantığı göstermek için yuvarlak seçelim. Diyelim ki bir yakının sana 2 çeyrek altın ve 100 dolar borç verdi:
| Kalem | Borç alınan gün | Bugün |
|---|---|---|
| 2 çeyrek altın (tanesi 4.000 → 5.500 TL) | 8.000 TL | 11.000 TL |
| 100 dolar (kur 35 → 42 TL) | 3.500 TL | 4.200 TL |
| Toplam | 11.500 TL | 15.200 TL |
Bu örnekte borcu bugün TL olarak ödemek isteyen kişi, borç aldığı güne göre 3.700 TL daha fazla öder. Yukarıdaki hesaplayıcı aynı tabloyu gerçek fiyatlarla, saniyeler içinde senin için hazırlar.
Altın türleri ve saf altın miktarları
Çeyrek, yarım ve tam gibi altınlar 22 ayar (0,916 saflıkta) basılır ve değerleri içlerindeki saf altın miktarına göre belirlenir. Hesaplamada Darphane'nin resmî ağırlıklarını kullanıyoruz:
| Altın türü | Ağırlık | Ayar | Saf altın |
|---|---|---|---|
| Gram altın | 1 g | 24 (0,995) | ≈ 0,995 g |
| 22 ayar bilezik | 1 g | 22 (0,916) | ≈ 0,916 g |
| Çeyrek altın | 1,754 g | 22 (0,916) | ≈ 1,61 g |
| Yarım altın | 3,508 g | 22 (0,916) | ≈ 3,21 g |
| Tam altın | 7,016 g | 22 (0,916) | ≈ 6,43 g |
| Ata (Cumhuriyet) altın | 7,216 g | 22 (0,916) | ≈ 6,61 g |
Kuyumcuda gördüğün fiyatlar bu hesaptan biraz farklı olabilir. Bunun sebebi işçilik payı ve kuyumcunun alış ile satış fiyatı arasındaki farktır. Bu yüzden sitedeki rakamları "piyasa değerine göre referans tutar" olarak düşünmek en doğrusu. Ayrıntılar için kuyumcu alış-satış farkı rehberine göz atabilirsin.
Altın borcu altınla mı ödenir, TL ile mi?
Bu tamamen taraflar arasındaki anlaşmaya bağlı. Genel teamül, alınan şeyin aynısıyla geri verilmesidir: çeyrek alındıysa çeyrek, gram alındıysa gram. Bu durumda fiyat değişimi kimseyi etkilemez, çünkü aynı miktar altın el değiştirir.
Borç TL olarak kapatılacaksa taraflar genelde ödeme günündeki fiyatı esas alır. Tartışma da çoğunlukla burada çıkar: hangi fiyat, hangi kuyumcu, hangi saat? Tarafsız bir referans rakam görmek konuşmayı kolaylaştırır. Sonucu WhatsApp'tan karşı tarafla paylaşıp aynı rakam üzerinden konuşabilirsin.
Dolar ve euro borçlarında kur farkı
Döviz borçlarında da aynı mantık geçerli. 1.000 dolar borç aldıysan, borç aldığın günkü kur ile bugünkü kur arasındaki fark ödeyeceğin TL tutarını belirler. Hesaplayıcıya aynı anda hem altın hem döviz ekleyip toplam borcunun bugünkü karşılığını tek ekranda görebilirsin. Daha fazlası için dolar borcu hesaplama sayfasına bakabilirsin.
Borç alıp verirken nelere dikkat etmeli?
- Tarihi not al: Borcun verildiği günü bir yere yaz. Hesaplama için en önemli bilgi bu.
- Türü ve ayarı netleştir: "Altın" demek yetmez. Gram mı, çeyrek mi, 22 ayar bilezik mi? Bunu baştan konuşmak sonradan çıkacak tartışmaları önler.
- Ödeme şeklini baştan belirle: Altın olarak mı, TL olarak mı geri ödenecek? TL ise hangi günün fiyatı esas alınacak?
- Yazılı bir kayıt tut: Yakın çevre arasında bile kısa bir mesaj ya da not, ileride iki tarafı da korur.