Ayar nedir?
Altın, saf hâliyle çok yumuşak bir metaldir. Takı ve sikke yapımında dayanıklılığı artırmak için bakır, gümüş gibi metallerle karıştırılır. Ayar, bu karışımdaki saf altın oranını gösterir. 24 ayar tamamen saf altın anlamına gelir; ayar düştükçe karışımdaki diğer metallerin oranı artar.
Türkiye'de ayarın yanında milyem de sık kullanılır. Milyem, bin parçada kaç parçanın saf altın olduğunu gösterir. Örneğin 916 milyem, binde 916 oranında saf altın demektir.
Ayar ve milyem tablosu
| Ayar | Milyem (damga) | Saf altın oranı | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|
| 24 ayar | 995 / 999 | %99,5 – %99,9 | Gram altın, külçe |
| 22 ayar | 916 | %91,6 | Çeyrek, yarım, tam, Ata altın, bilezik |
| 21 ayar | 875 | %87,5 | Bazı takılar, Körfez ülkelerinde yaygın |
| 18 ayar | 750 | %75 | Pırlantalı ve taşlı takılar |
| 14 ayar | 585 | %58,5 | Günlük takılar, kolye, yüzük |
Altının ayarı nasıl anlaşılır?
Takıların üzerinde genellikle küçük bir damga bulunur ve bu damgada milyem değeri yazar: 916, 750, 585 gibi. Darphane basımı çeyrek, yarım ve tam altınlar ise standart olarak 22 ayardır. Emin değilsen bir kuyumcuda ayar kontrolü yaptırabilirsin.
Ayar hesaplamayı nasıl etkiler?
Bir altının değeri, içindeki saf altın miktarına göre belirlenir. Bu yüzden 10 gram 22 ayar bilezik ile 10 gram 24 ayar gram altın aynı değerde değildir:
10 g 24 ayar ≈ 9,95 g saf altın
10 g 22 ayar ≈ 9,16 g saf altın
10 g 14 ayar ≈ 5,85 g saf altın
Borç hesabında da, zekât hesabında da doğru sonuç için ayarı doğru seçmek çok önemli. Hesaplayıcımız her ayar için ayrı seçenek sunar ve hesaplamayı saf altın üzerinden yapar.