Zekât nedir, kimlere farzdır?
Zekât, belirli bir zenginlik ölçüsüne (nisab) ulaşan Müslümanın, malının belirli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayımladığı İslam İlmihali'ne göre zekâtın farz olması için kişinin akıllı ve ergen olması, temel ihtiyaçlarından ve borçlarından fazla olarak nisab miktarı mala sahip olması ve bu malın üzerinden bir kameri yıl geçmiş olması gerekir.
Altında nisab miktarı ne kadar?
İslam İlmihali'ne göre altının nisabı 80,18 gramdır. Yani borçların düşüldükten sonra elindeki altın, nakit ve diğer zekâta tabi malların toplam değeri 80,18 gram saf altının değerine ulaşıyorsa, nisab miktarını aşmış olursun.
Farklı ülkelerde ve kuruluşlarda farklı ölçüler de kullanılır. Yaygın uluslararası kabul 85 gram, Hindistan ve Pakistan'da sık kullanılan ölçü ise 7,5 tola (yaklaşık 87,48 gram)dır. Hesaplayıcıda varsayılan olarak Diyanet'in ölçüsü seçilidir; istersen diğerlerini de seçebilirsin.
Zekât oranı ve hesaplama
Altın ve paranın zekâtı kırkta bir, yani %2,5'tir. Hesaplama şu adımlarla yapılır:
1. Altınlarının bugünkü değerini bul (ayarına göre saf altın miktarı üzerinden)
2. Nakit, banka ve döviz birikimini ekle
3. Borçlarını düş
4. Kalan tutar nisabı aşıyorsa, bu tutarın %2,5'i zekâttır
Örneğin borçlar düşüldükten sonra toplam varlığın 1.000.000 TL ise ve bu tutar nisabın üzerindeyse, vermen gereken zekât 25.000 TL olur. Hesaplayıcı bu işlemi bugünkü altın fiyatıyla senin için yapar.
Ayara göre hesap neden önemli?
Nisab saf altına göre belirlendiği için, 22 ayar bir bileziğin tamamı değil, içindeki saf altın hesaba girer. 100 gram 22 ayar bilezikte yaklaşık 91,6 gram saf altın vardır. Çeyrek, yarım ve tam altınlar da 22 ayar olduğu için aynı şekilde değerlendirilir. Hesaplayıcı bunu her kalem için otomatik yapar.
Ziynet eşyasına zekât düşer mi?
Diyanet'in esas aldığı Hanefî mezhebine göre altın; külçe, para ya da takı olarak kullanılması fark etmeksizin zekâta tabidir. Diğer bazı mezheplerde ise kişinin kullandığı takılar zekâttan muaf sayılır. Bu konuda kendi durumun için bir din görevlisine danışmanı öneririz.
Zekât ne zaman verilir?
Zekât, nisab miktarı malın üzerinden bir kameri yıl geçtiğinde verilir. Birçok kişi zekâtını Ramazan ayında vermeyi tercih eder, ancak zekât yıl içinde herhangi bir zamanda da verilebilir. Zekâtın kimlere verileceği Kur'an'da belirtilmiştir; ayrıntılar için Diyanet'in kaynaklarına başvurabilirsin.